Vandaag gaat het over Coornhert.


Van Haarlem kennen we Frans Hals en Laurens Jansz. Coster, de man die de boekdrukkunst niet uitvond. Wie we ten onrechte niet of nauwelijks kennen, is Dirk Volkertszoon Coornhert, die in de zestiende eeuw vanuit het Haarlemse zijn superieure, moderne denken over de Nederlanden van Willem van Oranje uitzond. Coornhert legde misschien nog wel meer dan Luther of Calvijn het geestelijke fundament onder onze Gouden Eeuw met ontelbare geschriften waarin hij zijn tolerantie voor andersdenkenden ten toon spreidde terwijl hij als een van de eersten tegen de dogma’s van de katholieke en protestantse kerken in, een lans brak voor de vrij denkende mens. Zijn eruditie, elegantie, veelzijdigheid en prikkelende stijl bracht hem menigmaal in heftige botsing met de instituten van zijn tijd, zozeer dat hij tot drie keer toe in ballingschap moest vluchten naar Duitsland. Ik weet dit allemaal, omdat de historicus Jan Peter Burger een onthullend boek getiteld ‘Coornhert, Licht in Europa’ schreef, dat vorige week in de prachtige Gravenzaal van Haarlem werd gepresenteerd. Een ding was de volle zaal na afloop helemaal duidelijk: we hebben heel hard een nieuwe Coornhert nodig die ons als onafhankelijke, sterke geest een nieuwe weg wijst. En zo iemand mag gerust ook uit Amsterdam komen. Of uit Syrië.